شهیدالقراء استاد مرحوم محمد صدیق منشاوی

زماني كه زندگي قاريان مشهور جهان را مرور مي كنيم ، نامي آشنا ديدگان را به خويشتن خيره مي سازد . نامي كه رسالت قاريان قرآن را در خاطره ها جاودانه مي سازد . شهيد القراء نامي است كه بي شك هر عاشق قرآني را بر آن گذر افتاده است . نامي كه عاشقان قرآن بارها و بارها برآن درنگ كرده و از خويشتن پرسيده اند كه : محمد صديق از چه رو بدين نام ملقّب گرديده است ؟ مردي كه تلاوتهاي زيبايش پس از گذر سال ها ، هنوز زينت بخش محافل و مجالس است . مردي كه مقلّدان بيشمار از خويش بر جاي گذاشته است.

اگر بخواهيم محمد صديق را بهتر بشناسيم ، شايد بهتر آن باشد كه در تذكره عرفا و صوفيان عصر به جست وجوي او بپردازيم ؛ چرا كه محمد صديق پيش از آنكه يك قاري باشد ، يك صوفي است . صوفي كه خرقه زهد بر تن كرده و رايحه معرفت و زهد از جاي جاي تلاوتهايش برمي خيزد . آري ، او صوفي است كه جان و زندگي خويش را وقف كلام پروردگار كرده است ، تا بدانجا كه لحظه اي مفارقت از كلام دوست بر او چنان گران آمد كه نتوانست پذيراي آن گردد و عاقبت جان خويش را در اين مسير قرباني ساخت . او را شهيد القراء ناميده اند ، چه آن زمان كه طبيبان معالجش وي را از تلاوت كتاب خدا برحذر داشتند ، وي نپذيرفت . چه ، زندگي جداي از مكتب و كلام دوست نه تنها براي او بلكه بر تمامي كساني كه در اين مسير گام گذارده اند ، بسي سخت و دشوار است .

استاد محمد صديق منشاوي در سال 1299ه.ش. يعني حدود 73 سال پيش ، در شهر منشاه مصر در خانواده اي بسيار مذهبي پا به عرصه ي وجود گذارد .

« پدرش شيخ صديق منشاوي يكي از قاريان صوفي منش بود كه هرگز در مسير تلاوتش اجر و پاداشي طلب نكرد . از اين رو فرزندش محمد را نيز با چنين علايقي پرورش داد تا جايي كه تلاوت را تنها به جهت آنكه متعلق به اين كتاب مقدس است برگزيد . شيخ صديق منشاوي را فردي در كمال خشوع و خضوع مي خوانند گويند او چنان تقوي پيشه بود كه هرگز در هيچ تلاوتي بر اجر و پاداش آن سخني نگفت . تنها در محل حاضر مي شد ، آنگاه با وقاري سرشار از خشيت الهي باز مي گشت و اين شيوه اي بود كه در ميان فرزندانش نيز نيك مشهود است ».

محمد صديق از آنجا كه در شهر منشاه تولد يافت چون پدرش به منشاوي ملقب گرديد . با تشويق و تعليم پدر به آموزش معارف قرآني و تعليم قرائت هاي مختلف پرداخت ، چرا كه پدرش نيز از قاريان مشهور عصر خود به شمار مي آمد . مرحوم استاد منشاوي از همان ابتدا به حفظ كامل قرآن پرداخته و از 9 سالگي به بعد در ماه مبارك رمضان شبهاي قرائت قرآن برگزار مي نمود . اين امر تا سنين جواني استاد ادامه داشت . اين در حالي بود كه پس از چندي با ورودش به راديوي عربي مصر و پخش تلاوتهايش ، به شهرت او افزوده شد تا آنكه به عنوان يكي از اساتيد و قاريان مشهور مصر معرفي شد .

او قاري بزرگي است كه در ميان متأخران بي نظير و در ميان متقدّمين كم نظير بوده است . او از مفاخر بزرگ جهان اسلام و مبتكر الحان گوناگون قرآني به شمار مي آيد . سبك تلاوت ، صوت زيبا ، لحن گرم و حزين ، تلفظ صحيح و بيان قوي كلمات از مختصّات قرائت مرحوم منشاوي به شمار مي آيد كه با چيرگي و مهارت كامل و تسلّطي فوق العاده شنونده را به آيات الهي متوجه مي سازد . او چنان تسلّطي به قرائات سبعه و عشره و راويان قاري دارد كه وي را به عنوان يكي از بهترين اساتيد اين فن در جهان اسلام مطرح نموده است ، تا آنجا كه شهرتش را در جاي جاي جهان اسلام اذعان مي دارند .

مرحوم محمد صديق منشاوي با تسلّطي كامل و سبكي خاص تمامي قرآن مجيد را با قرائت ترتيل تلاوت كرده است و اكنون گنجينه اي از نوارهاي تحقيق و ترتيل اين استاد در آرشيو راديو قرآن موجود مي باشد . تلاوت هاي اين استاد همه هفته از راديو قرآن جمهوري اسلامي ايران پخش مي گردد .

استاد به واسطه زندگي كوتاهش به كشورهاي محدودي مسافرت كرده است . از آن جمله به سوريه ، كويت و برخي از كشورهاي شيخ نشين حاشيه خليج فارس مي توان اشاره كرد كه در مساجد مختلف اين كشورها به تلاوت قرآن كريم پرداخته است .

سرانجام دست اجل از آستين تقدير برون آمده ، اين بار نيز گلي از بوستان معطر قرآن را گلچين نمود و استاد منشاوي در سن 49 سالگي در سال 1348 ه.ش. در شهر قاهره جان به جان آفرين تسليم كرد و بدين طريق گرد غم و اندوه را در بر جبين عاشقان كلام دوست نشانيد ، هرچند كه امروز پس از گذشت سال ها آواي ملكوتي او زينت بخش محافل و مجالس قرآني و پرورش دهنده استعدادهاي نهفته در اين مسير است .

ویژگیهای تلاوت استاد منشاوی

ویژگی های صوتی استاد منشاوی : نکته :صوت را از منشاوی بیاموزید .از حزن و تحریر و... صدایش استفاده کنید .

اولین چیزی که در همان لحظه اول شما را جذب تلاوت استاد می نماید ¹بم زیباو ²نرمی و لطافت و ³حزن صدای اوست .در واقع به جرات می توان گفت از ویژگی های منحصر به فرد صوتی او حزن صدا و روح او حین تلاوت است ویژگی دوم ⁴ قدرت بالای حنجره و در نتیجه صوت اوست .

دیگر این که بر خلاف تصور همه استاد دارای⁵ ارتفاع صوتی بسیار بالایی هم هست.برای صدای او نمی توان انتهایی در نظر گرفت  به بیان عامیانه در تلاوت هر چه قدر بخواهد اوج می گیرد و خیلی جاها واقعا فریاد می زند ( بدون تکلف و در اوج زیبایی ) و البته به احتمال زیاد در هیچ تلاوتی حداکثر اوج صدای خویش را نشان نداده است  .

ویژگی دیگر⁶ قدرت ایجاد طنین ( مصنوعی : ایجاد طنین در صدا علاوه بر طنینی که خود صدا دارد را طنین مصنوعی یا اضافه شده می گویم .مثال : یک بار به طور ممتد آوای  آآآآآآآ... را بگویید ؛ حالا همان آوا را طوری بگویید که انگار موج دار است .نمونه بارز و مشهور این طنین ها در ولاالضالین سوره حمد و... مشهود است )البته  بعضی اساتید دیگر هم به صدای خود طنین اضافی می دهند اما به صورت فنی و غیر آشکار که مردم عادی تا از این موضوع آگاه نباشند متوجه نمی شوند و بدون این که بدانند غرق زیبایی آن می شوند اما حرفه ای ها کاملا متوجه می شوند  ولی در تلاوت منشاوی کاملا آشکار و واضح  این طنین ها ایجاد می شوند

ویژگی دیگر ⁷قدرت تحریرزنی عالی فوق العاده و منحصر به فرد است .تحریر هایی بسیار ریز و فنی با کیفیت عالی بدون لرزش و لغزش .

می توان چند ویژگی دیگر را هم برشمرد که مجال نیست.

ویژگی های عملکرد صوتی ایشان در تلاوت:

1-پرده شروع تلاوت کمی بالاتر یا در حد پرده صوتی حرف زدن معمولی است که به دلیل قدرت و ... همین پرده برای قاریان بالاست در واقع مقلد منشاوی اگر بخواهد مثل او بخواند و در همان پرده و ارتفاع صوتی تلاوتش را شروع کند  در جایی حدود توسط صدایش می شود

2- اوکتاو به اوکتاو بالا می رود یعنی از همه قسمت های صدای خود استفاده میکند و جهش های ناگهانی ندارد آرام آرام وبدون عجله بالا میرود

3- همین طور از شروع تلاوت افزایش ارتفاع می دهد تا این که به پرده های زیر برسد و با قدرت زیاد فریاد می زند اما برای این که گوش شنونده خسته نشود و تلاوت دچار یکنواختی نگردد به مرور و طی چند آیه با تکنیک های صوتی تحریری مثل تحریر هایی منحنی شکل و نزولی  و به کمک لحن چند پرده پایین می آید یا آرام تر می خواند یا .. سپس از قسمت زیبای صدای خود دوباره شروع می کند به اوج گرفتن و البته چند دقیقه طول می کشد تا به اوج برسد .

دقت کنید که این بار ممکنه جنس صدای خود و حتی لحن الاداء را تغییر دهد

4- تغییر زیبای جنس صدا حین تلاوت

5- مطابقت طرز بیان با معنا و تفسیر آیات با بیان های مختلف

ویژگی های فنی بسیارزیادی هست که اگر بخواهیم همه را بگوییم شاید این مقاله به کتابچه تبدیل شود

نکته آموزنده و بسیار بسیار مهم خصوصا برای قاریان ایرانی : در تلاوت این استاد و اساتید برتر مثل مصطفی اسماعیل و شحات و عبدالباسط  بیشتر زمان تلاوت در پرده توسط صوتی سپری می شود و زمان کمتری در پرده های بالا و زیر خوانده می شود که سبب تاثیر گذاری بیشتر بر مستمع می شود .

ویژگی های لحنی استاد :

1- الحان زیبا و ابتکاری و منحصر به فرد : گاهی اوقات علاوه بر الحان قاریان قدیمی از الحانی مشابه قاریان معاصر استفاده می کند که به نظر بنده نشانگر این است استاد منشاوی می توانسته مثل قاریان امروزی بخواند ولی به دلایلی که شاید بعدا بگویم این کار را انجام نداده است . نمونه بارز ابتکار استاد در سوره های قارعه همزه مشهود است که نمونه الحان اجرا شده در اسن سور را در هیچ قاری دیده نشده است

2- تحریر های در طول تلاوت  ( نه در عرض لحن )و حساب شده بدون هیچ گونه اضافه کاری : به هیچ عنوان نمی توانید در تلاوت منشاوی تحریری پیدا کنید که اضافه باشد می توانید از این به بعد در تلاوت های ایشان به دنبال تحریر ی اضافی باشید . به احتمال 99 درصد نمی توانید پیدا کنید .ضمن این که تلاوتی پر تحریر دارد .

3-استاد منشاوی بیشتر طول تلاوت را در  قرار و جواب مقامات سپری می کند و کمتر در جواب الجواب می خواند

4- در حین تلاوت مدام به قرار مقام بعدی می رودیا حتی دوباره به قرار همان مقامی که می خوانده بازگشت دارد که این کار محاسن زیادی دارد

5- به دلیل حس قوی و حزن خود استاد ، هنگامی که آیه ای را آهنگین و بدون تحریر و ساده می خواند  باز هم زیبایی و فضای معنوی خاصی بر تلاوت حاکم می شود

نکته مهم : بعضی ها این چنین می انگارند که استاد منشاوی لحن ساده ای دارد . هرگز این چنین نیست . مثال 1 :  از قرآن هرکس به اندازه درک خودش می فهمد چه دانشمند چه یک بی سواد چه یک بچه . مثال 2 : هنگامی که یک دانشمند بزرگ که دارای بیان قوی است مثل امام خمینی هر کس به اندازه فهم خویش برداشت می کند .  حال در تلاوت منشاوی هم دقیقا این گونه است .

کسی هنرمند است که با لحنی بدون پیچیدگی زیاد  اوج زیبایی را آشکار کند که منشاوی این چنین است

   باز هم می توان ویژگی هایی دیگر را برشمرد که بیش از این در این مقاله نمی گنجد

تجوید تلاوت های منشاوی : استاد در حد بالاتر از متوسط تجوید را رعایت می کند و اجازه نمی دهد لحن  باعث تخریب تجوید شود .

چگونه از منشاوی تقلید کنم ؟

بهترین گزینه برای تقلید در آغاز امر تلاوت برای هر قاری و همچنین برای قاریانی که در قسمت هایی از صوت و لحن مشکل و ضعف دارند منشاوی است در نگاه اول آسان است . شما هر نفس را چند بار گوش می دهید و سعی کنید 90 درصد مثل او بخوانید . توصیه ها :

1  حتما با منشاوی تمرینات صوتی انجام دهید : مثلا یک بار با همان پرده صوتی و قدرتی که او شروع به تلاوت می کند شروع کنید یک بار پایین تر .

2 سعی کنید اگر نمی توانید تحریرهایی با همان کیفیت بزنید تحریرهایی شبیه به او بزنید

3 سعی کنید توازن در تلاوت – مقدار کشش صداهای کوتاه و کشیده  و نکات پیشرفته تجویدی را در تلاوتش پیدا کنید ، به آن ها دقت کرده و برای انجامش تمرین کنید

4 بعد از اتمام یک تلاوت ، لحن چند نفس که زیبا خوانده شده را روی آیاتی دیگر پیاده کنید تا این الحان را حفظ شوید و بتوانید در تلاوت خودتان هم از آن ها استفاده کنید .

----- از بهترین مقلد منشاوی در ایران که  از قاریان بین المللی هستند شنیدم که : شما هر چه منشاوی گوش دهید باز هم نمی توانید دقیقا مثل او بخوانید -----

خب راست می گوید من امتحان کرده ام و دو سال روی یک تلاوت کار کردم باز هم نتوانستم عین او بخوانم .

نکته : الحان منشاوی را می توانید خیلی زود یاد بگیرید و در مسابقات هم استفاده کنید . از جهاتی به درد مسابقات هم می خورند  زیرا روان هستند و راحت می توانید آن ها را بدون خروج لحنی روی آیات مختلف قرار دهید .

5- پس از این که یک ماه از پایان تقلید از یک سوره گذشت در حدود یک هفته آن سوره را دوباره تقلید کنید و صدایتان را ضبط کنید و ببینید در دفعه ی دوم تقلید از یک سوره  چقدر بهتر از دفعه اول خواندید . دو تا سه بار همین کار را انجام دهید یعنی بعد گذشت یک ماه دیگر باز هم دوباره از همان سوره برای مدت حدود یک هفته تقلید کنید این کار باعث می شود الحان و آیات آن سوره برای همیشه در ذهنتان بماند هم  آن تلاوت را شبیه تر به استاد بخوانید هم هر بار چیز های بیشتری بیاموزید ( زیرا هر دفعه که یک تلاوت را گوش دهید یک نکته یا رمز جدید یاد می گیرید . ) و فواید زیاد دیگری هم د ا ر د ...

می توان تا صد توصیه کرد ولی به همین بسنده می کنم

از چه سوره هایی از استاد منشاوی تقلید کنم ؟

نیازی نیست از همه سوره ها تقلید کرد . ضمنا در بعضی سوره ها هم  کارهای تکراری انجام شده پس اگر از سوره هایی که جامع ( از نظر لحنی ) و کامل  هستند تقلید کنیم مثل این است که از همه سوره ها تقلید شده است  .

سوره هایی که باید تقلید شوند : ( حتما این ها را تقلید کنید )تمام سوره های زیر در وبلاگ موجودند یا به زودی قرار می گیرند.در صورتی خواستید می توانید دانلود کنید

1-سوره شعرا ( ایات 52 تا 89 ) : این سوره را فنی خوانده .

2- حشر (18-تا پایان ) –علق – حمد – بقره : که از شاهکار های منشاوی است : حتما تقلید شود

3- حشر ( 18 تا پایان )-طارق – فجر – حمد –بقره : شاهکار دیگری از استاد منشاوی : حتما تقلید شود

4- قارعه –همزه – اخلاص : شاهکار منشاوی : حتما این را تقلید کنید

5-یوسف ( 1 تا 27 )                

6- روم( 17 تا 30 )-ضحی-انشراح-حمد بقره : شاهکاری دیگر

در پایان در عظمت این استاد بسکه اساتید صوت و لحن درباره ایشان می فرمایند:

قاری اگر محمد منشاوی است

خواندن ما جمله روان‌خوانی است!!!‏

سخن را با این مطلب آغاز کنیم که قدر مسلم این است که تلاوت به شیوه امروزی در صدر اسلام و سال های پس از آن و تا دو قرن پیش وجود نداشته است بلکه این روش طی یک فرایند تکاملی، مراحل تکوین و تطور خود را

اکبـرالقـراء استاد مرحـوم مصطفی اسماعیل

اکبرالقراء استاد مصطفی اسماعیل از مشاهیر و نوابغ علم قرائت قرآن در جهان اسلام است که کلام خدا را با آهنگی بسیار لطیف و دلنشین و با الحانی منطبق با

استاد عبد الباسط محمد عبد الصمد


 

ولادت و نسب
استاد عبدالباسط محمد عبدالصمد در سال 1927 در روستاى المزاعزه یكى از توابع شهر اَرمنت در استان قنا در جنوب مصر متولد شد، او در مكانى پاك كه به امر قرآن كریم از حیث حفظ و تجوید اهتمام می شد متولد شد.

استاد مرحوم شیخ شحات محمد انور

استاد شحّات محمد اَنور قارى مسجد امام رفاهى در روز 1 ژوئيه 1950ميلادى در روستاى كفر الوزير كه مركزى دور افتاده در استان قهليه است در يك خانواده كم جمعيّت متولد شد بيش از 3 ماه از ولادت او نگذشته بود كه پدرش

دراين درس مقام رست از ده منظرمورد بحث و بررسي قرار است،درپايان انتظارمي‌رود:
1 - با كيفيت آهنگ اين مقام آشنايي حاصل شود.
2 - موضوع آياتي كه با اين مقام تلاوت مي‌گردد شناخته شوند.

1 - معناي لغوي : رست يا راست به معني حقيقت و درستي به كار مي رود. رست كلمه‌اي تازي است. به معناي

جهت دانلود به ادامه مطلب بروید

جهت دانلود به ادامه مطلب بروید

نغمات و مقامات قرآنی در تلاوت استاد محمد صدیق منشاوی

نغمات و مقامات قرآنی در تلاوت استاد مصطفی اسماعیل

نغمات و مقامات قرآنی در تلاوت استاد شحات محمد انور